Nieuws
Zorg moet meer zijn dan medische behandeling bij chronische ziekten
15-07-2010
Twintig à dertig procent van de patiënten met een chronische ziekte, waaronder kanker, kampt ook met psychische klachten. Voor hen schiet de zorg vaak tekort, want in de zorg worden lichaam en geest gescheiden. Dit zegt psychiater Adriaan Honig, die kortgeleden is aangesteld als de eerste hoogleraar Ziekenhuispsychiatrie.
Meestal kom je in de gezondheidszorg prima uit met de tweedeling tussen lichaam en geest. Ben je ziek, dan ga je naar de dokter. Heb je psychische klachten, dan bezoek je een psycholoog of psychiater. Maar ben je langdurig lichamelijk ziek, dan kan dat samengaan met psychische ziekte, vooral depressie. Daar is in de zorg te weinig aandacht voor.
Depressie vaak niet herkend
Depressies worden bij vijftig procent van de chronisch ziekte patiënten niet herkend. Dat komt onder andere doordat specialisten maar vijf tot tien minuten per patiënt hebben. "Daarin moet je een ECG beoordelen, over pillen praten. En dan ook nog de psyche bekijken? Daar is geen tijd voor", zegt Honig. "Maar dat artsen zulke verschijnselen niet onderkennen bij patiënten, kan gevaarlijk zijn. Chronisch lichamelijk zieken met een depressie zien vaak niet meer de zin in van hun behandeling."
Ontregeling van psychisch en lichamelijk functioneren
Adriaan Honig onderzoekt de samenhang tussen psychische en lichamelijke ziekten. Een voorbeeld is delier. Het belangrijkste verschijnsel daarvan is plotselinge en ernstige verwardheid. Het komt regelmatig voor bij mensen na een operatie. Delier is een uiting van verstoorde hersenfunctie, uitgelokt door ingrijpende lichamelijke factoren als een operatie, infectie, koorts maar ook pijn en een aantal soorten geneesmiddelen. "Delier is een goed voorbeeld van de innige verwevenheid van lichaam en geest. Stress door ontregeling van het lichaam geeft ontregeling van het psychisch functioneren", zei Honig tijdens zijn rede bij zijn aanstelling als hoogleraar. "Verpleging en dokters miskennen delier helaas vaak."
Samenhang tussen psychische en lichamelijke ziekten
Die samenhang tussen psychische en lichamelijke ziekten die Honig bestudeert, is complex. Het roept gemakkelijk associaties op met genezing van ziekten door positief denken en niet-wetenschappelijke theorieën over de verbondenheid tussen lichaam en geest. Honig kijkt als ziekenhuispsychiater naar de verstoring van de relaties tussen lichaam en geest.
Psychosociale zorg en nazorg
De samenwerkende kankerpatiëntenorganisaties pleiten ook voor kankerzorg die meer inhoudt dan de medische behandeling. Kanker heeft niet alleen ingrijpende lichamelijke maar ook psychische en sociale gevolgen, voor de patiënt en zijn omgeving. Voor kankerpatiënten en hun naasten moet er daarom goede psychosociale zorg en nazorg zijn. Ook vinden de kankerpatiëntenorganisaties het belangrijk om mondig te zijn als patiënt, zodat de regie over het behandelproces zo veel mogelijk in eigen handen blijft.
Nederlandse Federatie van Kankerpatientenorganisaties (NFK)